Organizacje pozarządowe, w tym m.in. Caritas, nie zostaną objęte dalszą ochroną systemową przed wysokimi cenami energii elektrycznej. W odpowiedzi na interwencję europosła Piotra Müllera, Ministerstwo Energii poinformowało, że dotychczasowe mechanizmy osłonowe wygasły, a wprowadzenie nowych jest zdaniem resortu bezzasadne i sprzeczne z prawem unijnym.
Koniec ceny maksymalnej dla sektora społecznego
W czasie kryzysu energetycznego organizacje pozarządowe (NGO) korzystały z ochrony w postaci ceny maksymalnej na poziomie 693~zł/MWh Wsparcie to, wprowadzone w celu zniwelowania skutków agresji Rosji na Ukrainę, obowiązywało do końca marca 2025 roku. Ministerstwo Energii w oficjalnym piśmie potwierdziło, że po tym terminie NGO zostały pozbawione preferencyjnych stawek, co stawia wiele organizacji niosących pomoc w trudnej sytuacji finansowej.
– Otrzymałem odpowiedź z Ministerstwa Energii, która jest głęboko rozczarowująca. Rząd umywa ręce i zostawia organizacje pozarządowe same sobie w obliczu wciąż wysokich kosztów utrzymania. To uderzenie w sektor, który wykonuje ogromną pracę na rzecz najsłabszych obywateli – mówi europoseł Piotr Müller.
Resort: Sytuacja na rynku jest „akceptowalna”
Mimo apeli o przedłużenie ochrony, resort energii stoi na stanowisku, że obecne ceny rynkowe są na tyle niskie, iż dodatkowe mechanizmy osłonowe dla NGO, samorządów czy sektora MŚP nie są już potrzebne. Ministerstwo argumentuje, że średnia cena na Towarowej Giełdzie Energii spadła do poziomu ok. 473zł/MWh, co zdaniem urzędników czyni dalszą pomoc „nieadekwatną do panującej sytuacji”
Unijne przepisy barierą dla wsparcia NGO
W odpowiedzi przesłanej do posła Piotra Müllera, Minister Energii Miłosz Motyka wskazuje również na ograniczenia płynące z Brukseli. Według wykładni resortu:
- Prawo unijne traktuje organizacje pozarządowe jako podmioty instytucjonalne, a nie gospodarstwa domowe.
- Państwa członkowskie nie mają swobody w indywidualnym traktowaniu NGO na zasadach innych niż pozostałych odbiorców instytucjonalnych.
- Specjalna ochrona może przysługiwać wyłącznie „odbiorcom wrażliwym w gospodarstwach domowych”.
Deklaracja monitoringu zamiast realnych działań
Choć Ministerstwo Energii przyznaje, że cele działalności NGO są ważne i szczytne, na ten moment nie przewiduje żadnych zmian ustawowych, które przywróciłyby im ochronę cenową Resort deklaruje jedynie dalsze „przyglądanie się sytuacji” i ewentualne podjęcie kroków w przyszłości, jeśli na rynkach energii dojdzie do ponownego, gwałtownego wzrostu cen. Dla wielu organizacji, które już teraz borykają się z kosztami bieżącej działalności, taka deklaracja może okazać się niewystarczająca.